Соңғы жылдары Қазақстанда аспалы желдетілетін қасбет материалдарына қойылатын талаптар өрт қауіпсіздігі бөлігінде айтарлықтай қатаңдады: назар сертификаттың формальды болуынан биік және әлеуметтік маңызды объектілерде қолданылатын материалдардың нақты жанбауына немесе шектеулі жанғыштығына ауысты. Жабдықтаушы мен мердігер үшін бұл — жанғыштық класын тексермей, «каталогтағы суретке қарап» әрлеу таңдаудың ескі әдеті енді жұмыс істемейді дегенді білдіреді — сараптама мен техникалық қадағалау дәл осы жоба бөлімін барған сайын мұқият қарайды.
Талаптар неге қатаңдады
Қасбетке арналған жанбайтын және қиын жанатын материалдарға қойылатын талаптардың қатаңдауы — қасбет жүйесінің желдетілетін саңылауы бойынша өрттің тез таралуының белгілі жағдайларынан туындаған әлемдік үрдіс. Желдетілетін қасбетке оның негізгі функционалдық артықшылығын — ылғалды шығару мен температураны теңестіруді — қамтамасыз ететін ауа саңылауы, материалдар сәтсіз таңдалған жағдайда отты және жану өнімдерін ғимараттың бүкіл биіктігі бойынша таратушы арнаға айналады. Сондықтан барлық елдердегі, соның ішінде Қазақстандағы реттеушілер дәл желдетілетін қасбет жүйелерінде қаптаманың, жылытқыштың және ішкі жүйе элементтерінің жанғыштығына қойылатын талаптарды дәйекті түрде арттырып келеді.
Қазақстанда бұл сараптаманың жобаның өрт қауіпсіздігі бөліміне деген көзқарасының қатаңдауынан көрінеді: биік ғимараттар мен адамдар көп болатын объектілер үшін материал класына жалпы сілтеме емес, нақты растама — сынақ хаттамасы, тек жеке материалға ғана емес, жиналған жүйеге сертификат — жиі талап етіледі.
Материалдың жанбауы деп не түсініледі
Құрылыс материалдарының жанғыштығы кластарға бөлінеді: НГ — жанбайтын, және Г1–Г4 — жанғыштық дәрежесі әртүрлі жанғыш материалдар, мұнда Г1 ең аз қауіпті, Г4 — ең қауіпті. Қасбет жүйелері үшін жалпы алғанда өрт қауіптілігі бойынша неғұрлым кешенді жіктеу қолданылады — КМ0–КМ5 және К0–К3 кластары, олар жеке материалдың жанғыштығын ғана емес, сонымен қатар от әсер еткендегі жиналған қасбет конструкциясының мінез-құлқын, оның ішінде жалынның бетімен және желдетілетін саңылау бойымен таралуын да ескереді.
Айырмашылық принципті: өз алдына жанбайтын материал белгілі бір жылытқышы мен белгілі бір ішкі жүйесі бар нақты қасбет жүйесінің құрамында кешенді сынақ кезінде басқа өрт қауіптілігі класын көрсетуі мүмкін. Сондықтан жеткізушіден тек табаққа немесе панельге сертификат емес, егер ондай сынақ жүргізілген болса, жүйенің тұтас алғандағы өрт қауіптілігі класын растайтын құжаттарды да сұраған жөн.
Металл, HPL және минералды мақта — түрлі логика
Алюминий табақ пен мырышталған болат өз алдына жанбайтын материалдарға жатады, олар үшін жанғыштық мәселесі әдетте жабынға ауысады — PE, PU, PVDF полимерлік жабындары жұқа қабатпен жағылады және жүйенің жалпы жанғыштық класына елеусіз әсер етеді, бірақ мұны өзінен-өзі түсінікті деп есептемей, нақты өндірушінің құжаттарымен растаған жөн.
HPL-панельдер құрамы мен өндірушісіне қарай әртүрлі кластағы жанғыш материалдарға жатады, сондықтан өрт қауіпсіздігіне қойылатын талаптар жоғары объектілер үшін нақты панель сериясының жанғыштық класын жеткізушіден алдын ала анықтап, қажет болса, жақсартылған көрсеткіштері бар модификацияны таңдау керек. Қасбет жүйесінің құрамындағы жылытқыш — назар аударатын бөлек аймақ: өрт қауіпсіздігіне талаптары бар объектілердің көпшілігінде көбіктендірілген полимерлер негізіндегі материалдар емес, жанбайтын минералды мақта қолданылады.
Жоба мен спецификацияда нені өзгерту керек
Жобалаушы мен жабдықтаушы үшін практикалық қорытынды — спецификацияда материалдың жалпы атауын емес, ол анықталатын нормативтік құжатты көрсете отырып, талап етілетін өрт қауіптілігі класын жазу: жанғыштық үшін ГОСТ 30244, қасбет жүйелері үшін тұтастай ГОСТ 31251 және «Өрт қауіпсіздігіне қойылатын жалпы талаптар» техникалық регламенті. Бұл жобаны сараптамадан өту кезінде қорғайды және объектіні түпкілікті қабылдау кезінде сұрақтарды алып тастайды.
- спецификацияда тек маркасын ғана емес, қаптама материалының талап етілетін жанғыштық класын да көрсету;
- объект талап еткен жағдайда жеткізушіден жиналған жүйенің өрт қауіптілігі класының растамасын сұрау;
- жобада көзделген жерде желдетілетін қасбет құрамындағы жылытқыш ретінде жанбайтын минералды мақтаны енгізу;
- HPL-панельдер үшін материал туралы жалпы түсінікке сенбей, нақты серияның жанғыштық класын анықтау;
- қабылдау кезінде партияның таңбалауын сертификатпен салыстыру, ауызша сендірулерге сенбеу.
Алаңдағы тән қателер
Жиі кездесетін қателердің бірі — монтаж барысында материалды жобалаушымен келіспей және жаңа сертификат сұрамай «сол класты» аналогқа ауыстыру: тіпті сырты ұқсас басқа өндірушінің материалы басқа жанғыштық класына ие болуы мүмкін. Екінші қате — өрт қауіпсіздігі бойынша жобалық шешіммен салыстырмай, мердігердің қолында бар нәрсені жылытқыш ретінде пайдалану. Екі қатені де дайын қасбетті көзбен қарап байқау қиын, олар тек құжаттар бойынша анықталады, сондықтан техникалық қадағалауға жобаны келісу кезінде ұсынылған үлгілерді ғана емес, объектіге түскен әрбір материал партиясының сертификатын салыстырған жөн. Үшінші қате — монтаждалған, бірақ әлі толық жабылмаған қасбеттің жанында жанғыш құрылыс материалдары мен қаптаманы сақтау: алаңдағы уақытша тұтану көзі аяқталмаған жүйе үшін саңылауы жабылған дайын объектіге қарағанда қауіптірек.
Бұл ішкі жүйені таңдауға қалай әсер етеді
Жанғыштыққа қойылатын талаптар тек қаптама мен жылытқышқа ғана емес, желдетілетін саңылауға түсетін ішкі жүйе элементтеріне де — кронштейндерге, бағыттауыш профильдерге, бекітпеге де қатысты. Ішкі жүйенің металл элементтері өз алдына жанбайды, бірақ тораптарды жобалау кезінде саңылауда өндіруші нақты жүйе құрамында көздеп сынаған нәрседен тыс қосымша пластик немесе полимер төсемдер мен қыстырмаларды қолданудан аулақ болу маңызды. Сыналған конструкцияға кірмейтін кез келген бөгде элемент қасбетті жүйеге бар сертификаттың қолданысынан формальды түрде шығарып тастайды.
Бұл желдетілетін саңылаудағы өрттен қорғайтын кесінділер мен бөгеттерге де қатысты — олар қабатаралық жабындар деңгейінде қасбеттің биіктігі бойынша оттың таралуын шектейтін көлденең элементтер. Олардың болуы мен конструктивтік шешімі жобаға бөлек енгізіледі және алаңда мердігердің өз бетінше қабылдаған шешімімен алмастырылмайды.
Практикалық қорытынды
Қазақстанда желдетілетін қасбеттерге арналған жанбайтын материалдарға қойылатын талаптардың өзгеруі — бұл нормаларды бір реттік түзету емес, жеке-жеке алынған материалдарды емес, жүйені тұтастай неғұрлым қатаң бақылауға біртіндеп көшу. Жабдықтаушы мен мердігерге жобаны кейін артынан нормалауға тырысудан гөрі, осы талаптарды материалдарды таңдау сатысында-ақ енгізген ақылға қонымды. GRAVIS металы мен Lemark HPL-панельдері объектінің нақты түріне қарай өрт қауіптілігі класы ескеріле отырып таңдалады.
Қажетті өрт қауіптілігі класы бар қасбет материалдарын таңдау үшін ғимарат түрін, қабат санын, объектінің мақсатын және, болса, өрт қауіпсіздігі бойынша жобалық талаптарды жіберіңіз. Телефон арқылы хабарласыңыз: +7 (777) 377-33-00, компанияның кеңсесі Алматыда орналасқан.